16 Feb

Tii Woazэ un tea frommi Spruch

Ich waases nimmea genau, wann tes woa, woas 1943 oddэ 1944, was ich bestimmt waas, is,  tass mei Vattэ padi  teitschi Soldadэ woa, un mei Muttэ nitt viil Zeit katt hott fa uns Kinnэ.

Irgendwann in tearэ Zeit hawwich an di Hänt un an dэ Knii Woazэ katt. Tii an dэ Knii woa qanz qrouss, un wal ich eftes wu ouqstouse pin, hottsэ fest weegetuun, un manigsmol a gepluut. Ich hap vun vuschiideni Leit allэhand Rezepte qricht fa tii Woazэ louswean. Voalauf, Weichwassэ, Hounich mit Salizill, un Tauwэpluut. Tauwэ hammэ katt, un mei Muttэ hott Tauwэsuppэ qean qessэ. Un wii mol widdэ jungi Tauwэ zu schlachtэ woan, hawwich wii immэ tenni Tauwэ ten Kopp apqrissэ, un mei Hänt un mei Knie ouqspritzt. Tass tes nit quut ausqschaut hott, kammэ sich leicht voastellэ. In tenn Moment is tii Qasstiэ aufqangэ, un unsэ Nochperin, tii Preinichmidipass, iss reikummэ. Tii Midipass hott vun uns trei Heise weidэ qwount, un iss immэ zu uns kummэ, wennsэ vun iirэn Mann э Prief qricht hott. Tii Midipass woa qanz vustawэtt un teschperat wii sэ mich qseehэ hott qanz mit Pluut vuspritzt. Zueascht hott sэ qmaant, ich pin vun dэ Laaden qfallэ, wal tii woa noch voan Tauwэkowwl qstannэ. Wii ich iirэ awwэ qsacht happ, tass tes Tauwэpluut iss, hottsэ sich peruicht. Inzwischэ hawwich mich am Trouch in Houf apqwaschэ, mei Muttэ woa aa qraat asn Qoadэ kummэ, sou tass ich tэ Midipass na noch saahэ happ kennэ, tass ich  mit tenn Tauwэpluut tii Woazэ vutreiwэ will. Tii Midipass hott mich vuwunnet ouqschaut, un qmaant, ich sach tэ etwas, wuust tu tei Woazэ sihэ lousqrikst. Was jetz kummt, hott middэ Woaze nix zu tun, awwэ wal ich halt tepei woa pa dэ Prieflesung, qee ich halt э pissl trauf ei.  Tii Midipass hott mei Muttэ ten Prief qewwэ, un mit э Qsicht, tes alle Kummэ un Schmeatz tearэ Welt hätt austruckэ kenne, un hottse  a klei ouqfangt zu waanэ. Mei Muttэ, tii wu asэn qanz  andrэ Matreal qstrick woa, hott tii Midipass qlei  in эn resche Ton ouqfoan, was heilstn schun widdэ, isэ schun qschtoarwэ?  Ich waas nit, vielleicht tu ich tэ Midipass post mortem unrecht, awwэ ich maan, sie hott ten Prief noch qoanit qleesэ katt, was zwaa vuschiideni Qrind kann katt hawэ. Easchtns woa leesэ un schreiwэ ee nit tэ Midipas ihrэ Steark, un iirэn Franzi sei Schrift woa schun aa was Besonderes. Easchtns woa sei Schrift tes was mэ houchteitsch э Sauklaue haasэ tät, un zweitns hoddэ innэn quudэ neiradэ Dialekt qschriewэ. Tes haast, wemmэ tefou mol apqsehэ hott, tasэ ‚f’ un ‚v’ un ‚h’ un ‚ch’ vuwexlt hott un ‚ö,’ ‚ü’, ‚eu’ un ‚ä’ in sein Prief qoanit voakummэ sein. Mei Muttэ hott sich min Leesэ aa schweagetuun, awwэ ich happ als stiilэ Zulousэ schun mei Spass tэpei katt. Tes hott sich sou oukeat: „Wie steet tэ Kukrutz am Felt, happtэ scheeni Schwei, happtэ noch recht Futtэraaschi fas Viich?“ Miэ qeets quut, tou wu ich pinn weats nit qschosse, un Essэ hammэ aa genuch. Awwэ Rippэ un Pounэ teet ich toch mol qean essэ. Sou is tes weidэqangэ. Tii Midipass woa am Ent zufriedэ, un hott jetz Zeit katt, fa miэ tes Woazэrezept mitzutaalэ. Mei Muttэ is foat, un hott vun ten was jetz qrett is woan, nix mitqricht. Pevoa ich awwэ zu ten Rezept kumm, muss ich э pissl was iwwэ tii Midipass saahэ. Tii Midipass woa э frommes Weip, is viel in dэ Kearich, un trei pis viэmol in Joa zufuus af Raanэ qangэ. Tes alles hott sэ awwэ nit tevou apkaldэ a zu dэ Koadэaufschlahэn zu qeen. Wii mei Muttэ sэ trauf ouqrett hott, un tass zuqoa tэ Pfarrэ tэkeehэ kwettet hott, hottsэ qmaant, tea waas aa nit alles, un hott qsacht, kumm ich sach tэ jetz, wiis tei Woazэ lousqrigst.Sii hotts schun tarum  eilich katt,wal sэ mei muttэ lous hott hawwэ wollэ. Tii Midipass hott vun hausaus nit laut qrett, jetz isэ noch staadэ woan, ja mэ kennt saahэ, zuqoa э pissl oudächtich feielich, un hott qsacht: „Nemmst э Lei, reibst im an dэ Kugltiэ an Schwitzwassэ ei, nomm reibst tii Woatzэ tэmitt ei, nom qeest naus in Houf, un stellst tich min Puggl zun Qassэtoa, un schmeisst middэ rechti Hand iwwэ dэ lingi Axl indi trei heexti Noumэ ten Lei iwwes Toa af tэ Qass naus. An tearэ Stell hottsэ jetz э Pausэ qmacht, un hott noch staadэ qsacht. Tea wu jetz ten Lei aufheept un eisteckt, qricht tii Woazэ un tuu hostsэ lous.“ Tii Midipass is mit ihrэn Prief haamqangэ, un ich woa eascht mol mit tearэ Prozeduэ qetanglich peschäfticht. Jetz hawwich  mei Muttэ qfroucht, was tii trei heexti Noumэ sein. Vun dэ Midipass hawwich tes jo eascht es  easchtimol keat.Mei Muttэ hott mich vuwunnet ouqschaut, hott awwэ nom klei qsacht : Im Name  des Vaters u.s.w. jetz eascht hawwich vuschtannэ, tass tes alles э frommэ Houkuspoukus iss.Ass tearэ Prozeduэ iss  nix woan. Ich woa tomolz als Kint alles andri als religiös qfesticht. Tea kritischi Vustand eewest noch nit in mei Kopp. Tass sich awwэ Gottvater, Gottsohn, un Gottheiligergeist fa soэ hinnэlistichi Handlung eispannэ lossэ, tes hawwich nit qlaawэ wollэ. Tass tou э fremdэ Mensch, tea aa э Kint wie ich hätt sein  kenne, sou hinnэlistich so э ecklihэ Woazэbefall kreehэ, un tэ Heargott aa noch mitspielэ soll, tes woa mэ toch zu viel. Ich happ nix qsacht, awwэ geklaapt hawwich nidomol, was schwoatz unnen Nagl neiqange wea. Wii ich mit mei Muttэ iwwэ tes, was tii Midipass mэ qroudэ hott, speedemol qrett hap, un was mei Muttэ nom iwwэ tэ Midipass qsacht hott, tes will ich nit schreiwэ Tii Woatzэ hammэ mit etwas, was mei Muttэ as tэ Apotheeqэ koult hott, eigэtuppt, un sou hawwichs mei Woatzэ am Ent lousqricht.

Das  E am Ende, bzw. das G am Anfang der Wörter, dass in unserer neuarader Mundart so wie das rumänische ‚ă’ bzw. ‚c’ gesprochen wird, habe ich  mit dem umgekehrten ‚E’ bzw. dem halben ‚Qu’ geschrieben.

Homburg-Saar September 1915

Josef Michael Tuch

Hallo Barbara !

Wie ich Dir bereits angekündigt habe, schicke ich Dir hiermit meine in neuarader Mundart geschriebene Geschichte. Alles Andere machen wir anschließend telefonisch.

Gruß

Josef